Kennisbank Termieten in Nederland: herkennen en onderscheiden
Soortinformatie · 27 september 2026 · 3 min
Termieten in Nederland: herkennen en onderscheiden
Termieten komen hier niet van nature voor, maar de NVWA meldde in 2026 kolonies van zes soorten. Een vermoedelijke vondst vraagt zorgvuldige determinatie.
Bureau voor Dierplagen
Redactie
Termieten zijn sociale insecten die in kolonies leven. Van nature horen ze niet bij de Nederlandse fauna, maar dat betekent niet dat ze hier niet kunnen voorkomen. De NVWA meldde in juni 2026 kolonies van zes verschillende uitheemse soorten. Een spoor in uw woning blijft een afzonderlijke determinatievraag: de landelijke cijfers zeggen niet welk insect of welke houtaantaster u hebt gevonden.
Wat is er in Nederland vastgesteld?
De NVWA meldde ongeveer één tot drie bekende kolonies per vastgestelde soort. Onderzoekers verwachten dat niet alle kolonies ontdekt zijn. Daarnaast noemt de risicoscan soorten die wel zijn aangetroffen zonder bekende kolonie en soorten die zich mogelijk kunnen vestigen. Dat zijn verschillende categorieën; een waarneming is nog geen gevestigde populatie.
De onderzoekers wijzen vooral op internationale handel in houtige planten als introductieroute. Ook containervervoer en houttransport worden genoemd. Een boom, plant of voorwerp uit het buitenland is daarmee niet automatisch besmet. Herkomstinformatie kan wel helpen als bij zo'n object daadwerkelijk insecten worden gevonden.
Wat maakt termieten anders dan houtkevers?
Termieten leven in kolonies en kunnen, afhankelijk van de soort, hout als voedsel gebruiken. Bij houtworm en huisboktor gaat het om kevers waarvan larven gangen in hout maken en volwassen dieren kunnen uitvliegen. Gaatjes of boormeel passen dus niet vanzelf bij termieten.
Kijk ook naar de vorm van het gevonden dier, het aantal dieren en de plek van de vondst. Een losse gevleugelde verschijning kan eveneens een ander insect zijn. Zonder bruikbare foto's of exemplaar is een soortnaam uit een webbeschrijving niet betrouwbaar af te leiden.
Vergelijk houtworm en boktorWelke sporen kunnen bij sommige termieten passen?
De Nederlandse risicoscan beschrijft bij bepaalde grondtermieten gangen of moddertunnels tussen grond en hout. Daarmee bewegen de dieren beschermd naar een voedselbron. Zo'n structuur kan langs fundering of in een kruipruimte zichtbaar zijn, maar dit kenmerk geldt niet voor iedere termietensoort.
Sommige soorten blijven juist verborgen in hout. Gevleugelde dieren kunnen een aanwijzing zijn bij voortplanting, maar het seizoen, formaat en uiterlijk verschillen per soort. Beschadig geen balk of vloer om zelf gangen bloot te leggen. Leg zichtbare sporen vast en laat het hout zo nodig gericht onderzoeken.
Hoe leeft een kolonie?
In een kolonie kunnen voortplantende dieren, werkers en soldaten verschillende taken hebben. Het uiterlijk verschilt daardoor binnen één soort. Het oude artikel gaf één algemeen formaat en één levenscyclus alsof alle termieten in Nederland hetzelfde zijn; de risicoscan laat juist grote verschillen tussen soorten zien.
Een kolonie kan een tijd onopgemerkt blijven. De aanwezigheid van een paar insecten bewijst echter niet dat een kolonie in uw gebouw leeft. Omvang en activiteit vragen onderzoek van de vondstplek, de soort en eventueel aangetaste materialen.
Welke schade kan optreden?
De NVWA vermeldt dat sommige termietensoorten schade kunnen geven aan houten constructies, opgeslagen hout, houtproducten, bomen of houtige planten. Niet iedere soort tast dezelfde materialen aan. Een risicoscan voor Nederland beoordeelt daarom soort en mogelijke vestiging afzonderlijk.
Bij een verdacht bouwdeel moet naast de soort ook de toestand van het hout worden beoordeeld. Een zichtbaar spoor vertelt niet hoeveel hout nog bruikbaar is. Raadpleeg bij vermoeden van schade aan een dragend deel een passende bouwkundig deskundige. Een foto van een insect alleen bewijst geen constructief risico.
Wat doet u bij een vermoedelijke vondst?
Maak scherpe foto's van het insect en de hele vindplaats. Een liniaal naast een exemplaar geeft schaal; fotografeer zo mogelijk ook de zijkant, vleugels en kop. Noteer de datum, het aantal dieren en of zij uit hout, grond, een plant of een verpakking kwamen. Bewaar een exemplaar alleen als dat veilig kan.
Verplaats vermoedelijk aangetast materiaal niet achteloos naar een ander pand. BVD begint met beoordeling van foto's en locatie en bespreekt daarna of determinatie of inspectie past. De behandeling is geen standaardrecept: in Nederland is de ervaring met de verschillende uitheemse soorten beperkt en zijn volgens de NVWA nog geen middelen structureel voor gebruik tegen termieten toegelaten.
Uw vondst doorgeven