De gewone wesp door het jaar: van koningin tot nazomeroverlast

Wat een wesp doet, hangt af van het seizoen. Wie dat weet, kiest per periode de passende maatregel en laat een onschuldig nest vaker met rust.

Bureau voor Dierplagen

Redactie

De gewone wesp door het jaar: van koningin tot nazomeroverlast

De gewone wesp is de bekendste wesp van Nederland. Toch ziet u haar in het voorjaar heel anders dan in augustus. In april vliegt er een enkele grote koningin; in de nazomer komen werksters op uw eten en drinken af. Deze pagina volgt het wespenjaar en laat per seizoen zien wat u kunt doen. De uiterlijke kenmerken van de soort staan op een aparte soortpagina.

Voorjaar: een koningin zoekt een nestplek

Alleen jonge, bevruchte koninginnen overleven de winter. In het voorjaar komen zij tevoorschijn en zoeken een beschutte, donkere plek voor een nieuw nest. De grote wespen die u in april en mei ziet, zijn dus koninginnen. Een koningin bouwt eerst alleen een klein nestje van fijngekauwd hout en legt daarin haar eerste eitjes.

Dit is het moment om plekken te bekijken waar vorig jaar een nest zat, zoals een schuur, een open stootvoeg of een ventilatieopening. Ziet u een koningin steeds dezelfde kier in vliegen, dan is daar mogelijk een nest in aanleg. Stop de opening niet dicht zolang er een wesp in of uit gaat.

Bekijk de kenmerken van de gewone wesp

Vroege zomer: het nest groeit snel

Ongeveer een maand na de start komen de eerste werksters uit. Zij bouwen verder, halen voedsel en verzorgen de larven. De koningin blijft dan binnen en legt eitjes. Het nest wordt snel groter; een goed ontwikkeld volk kan volgens het KAD 5.000 of meer wespen tellen.

Werksters gaan in deze periode vooral op jacht. Zij vangen vliegen, muggen, rupsen en andere insecten als eiwitrijk voedsel voor de larven. Een populatie van 400 wespen kan volgens het KAD per dag wel 3.000 prooidieren naar het nest brengen. Wespen hebben dus ook nut in de tuin.

Nazomer: wespen komen op zoet af

Eind juli is het nest meestal volgroeid. Er zijn dan veel werksters en minder larven om te voeren, en werksters zoeken vaker zelf suiker: rijp fruit, zoete drank, ijs, jam en afval. Volgens Milieu Centraal ontstaat vooral in augustus wespenoverlast.

Blijf rustig als een wesp om u heen vliegt en sla niet. Een bedreigde wesp kan een geurstof afgeven waar andere wespen op afkomen. Dek eten en drinken buiten af, kijk in een blikje of flesje voordat u drinkt en houd afvalbakken gesloten. Een enkele wesp kunt u volgens Milieu Centraal wegjagen met een plantenspuit met water. Een steek is gevaarlijk bij een allergie of bij een steek in de mond; zoek dan direct medische hulp.

Lees meer tips tegen wespenoverlast

Welke middelen helpen weinig?

Nepnesten zouden wespen op afstand houden. Milieu Centraal vond daarvoor geen wetenschappelijk bewijs; wespen oriënteren zich vooral op geur en minder op zicht. Geurende kruiden of kruidnagel worden vaak aangeraden, maar Milieu Centraal zegt voorzichtig dat die wespen op afstand 'zouden kunnen' houden. Reken er dus niet op als enige maatregel.

Wat wel helpt, is het aanbod van voedsel kleiner maken en binnen horren of vliegengordijnen gebruiken. Plaats die vóór de nazomer, zodat u ramen en deuren open kunt zetten zonder dat wespen naar binnen vliegen.

Najaar en winter: het volk sterft

In augustus of september ontstaan mannetjes en nieuwe koninginnen. Na het paren sterven de mannetjes. In de loop van het najaar sterven ook de werksters en de oude koningin. Alleen de jonge koninginnen zoeken een beschutte plek om te overwinteren.

Een oud nest wordt niet opnieuw bewoond. Vindt u in de winter een leeg nest op zolder of in de schuur, dan hoeft u niets te bestrijden. Gebruik die tijd om open stootvoegen, kieren en ventilatieopeningen te laten afwerken. Milieu Centraal adviseert insectengaas en dichten alleen bij openingen lager dan 2 meter. Hoger gelegen openingen die breder zijn dan 7 millimeter kunnen door vleermuizen worden gebruikt.

Wat doet u als een nest in de weg zit?

Houd afstand en stop de vliegopening niet dicht. Maak geen bekleding of isolatie open om het nest te bekijken. Noteer waar de wespen in en uit vliegen, hoe hoog die plek is en hoe dicht die bij een deur, raam of speelplek ligt.

Ligt het nest uit de loop, dan is wachten tot het najaar vaak de rustigste oplossing. Hindert het wel, dan kan een wespenconsulent van de Wespenstichting kijken of een andere vliegroute of aangepast gebruik volstaat. Is bestrijding toch nodig, dan hoort die bij een bevoegde plaagdierbeheerser. Wespenbestrijding is geen kernspecialisme van BVD; reguliere meldingen nemen we alleen lokaal en afhankelijk van de situatie aan.

Bekijk de lokale wespenroute