Gewone wesp herkennen: kopschild, nest en seizoen

De gewone wesp lijkt sterk op de Duitse wesp. Het kopschild, het nest en het moment in het seizoen helpen bij het onderscheid.

Bureau voor Dierplagen

Redactie

Gewone wesp herkennen: kopschild, nest en seizoen

De gewone wesp (Vespula vulgaris) is een van de twee wespen die in de nazomer vaak bij eten en drinken verschijnen. Samen met de Duitse wesp heet zij ook wel limonadewesp. Beide soorten leven in kolonies en bouwen een nest van papierachtig materiaal. Werksters van de twee soorten zijn lastig uit elkaar te houden. Voor de vervolgstap is de plek van het nest meestal belangrijker dan de precieze soort.

Hoe herkent u een gewone wesp?

De gewone wesp is slank, met een geel-zwarte dwarstekening op het achterlijf en een duidelijke wespentaille tussen borststuk en achterlijf. Werksters zijn volgens het KAD 10 tot 15 millimeter lang; koninginnen worden ongeveer 20 millimeter. Wespen hebben twee paar vliezige vleugels. Zweefvliegen lijken soms op een wesp, maar hebben maar één paar vleugels en geen wespentaille.

Het duidelijkste kenmerk zit op de voorkant van de kop. Op het gele kopschild heeft de gewone wesp meestal een zwarte, pijl- of ankervormige tekening. Bij de Duitse wesp staan daar vaak één tot drie losse stippen. De tekening varieert per dier. Een scherpe foto van de kop, recht van voren, zegt daarom meer dan een foto van een vliegend dier.

Bekijk de gewone wesp bij de Wespenstichting

Hoe verschilt zij van de Duitse wesp?

Naast het kopschild noemt de Wespenstichting nog twee aanwijzingen. De gele streep op de zijkant van het borststuk loopt bij de gewone wesp vrij recht naar de vleugelaanhechting. Op het eerste achterlijfsegment heeft de zwarte tekening vaak een klein puntje in het midden. Geen van deze kenmerken is bij ieder exemplaar even duidelijk.

Het nest geeft soms extra richting. Een nest van de gewone wesp is meestal geel- tot geelbruin, dat van de Duitse wesp eerder grijs. De kleur hangt af van het gebruikte hout en is dus geen harde regel. Bekijk een nest alleen van afstand en kom niet dichterbij om de kleur beter te zien.

Vergelijk met de Duitse wesp

Waar bouwt de gewone wesp haar nest?

Een bevruchte koningin begint in het voorjaar alleen aan een nest. Zij kiest een beschutte, donkere plek: een oud muizenhol in de grond, een schuur, een zolder, een spouwmuur of de ruimte onder een dak. Van fijngekauwd hout en andere vezels maakt zij een papierachtige stof. Daarmee bouwt zij raten met een ballonvormig omhulsel eromheen.

Bij een gebouw ziet u het nest zelf vaak niet. Wel ziet u dan wespen die steeds door dezelfde kier, stootvoeg of ventilatieopening in en uit vliegen. Die vliegroute is het belangrijkste signaal. Het nest groeit in de loop van de zomer flink; de Wespenstichting noemt een doorsnede van minimaal 30 centimeter bij een volgroeid nest.

Hoe verloopt een wespenjaar?

Ongeveer een maand na de start komen de eerste werksters uit. Zij nemen de bouw, het voedsel halen en de zorg voor de larven over, terwijl de koningin eitjes blijft leggen. Een goed ontwikkeld volk kan volgens het KAD 5.000 of meer dieren tellen. In augustus of september ontstaan mannetjes en nieuwe koninginnen, die het nest verlaten om te paren.

In de loop van het najaar sterven de werksters, de mannetjes en de oude koningin. Alleen de jonge, bevruchte koninginnen overwinteren op een beschutte plek. Een oud nest wordt het volgende jaar niet opnieuw bewoond. Een leeg nest dat u in de winter vindt, vraagt dus geen bestrijding.

Lees hoe het wespenjaar per seizoen verloopt

Waarom komen wespen in de nazomer op zoet af?

Werksters voeren de larven met eiwitrijk voedsel: vliegen, muggen, rupsen en andere insecten. Zelf leven zij vooral van suikers uit nectar, honingdauw en rijp fruit. Eind zomer zijn er veel werksters en minder larven. Werksters zoeken dan vaker elders naar zoetigheid. Volgens de Wespenstichting ziet u dat meestal vanaf half augustus.

Dat verklaart waarom dezelfde soort in juni langs u heen vliegt en in augustus bij uw limonade blijft hangen. Wespen die op eten afkomen, hoeven niet uit een nest in uw tuin te komen. Kijk daarom ook of u een vaste vliegroute naar een opening ziet.

Wat kunt u doen bij een nest?

Houd afstand, blijf rustig en sla niet naar wespen. Stop een gebruikte in- en uitvliegopening nooit dicht. De wespen zoeken dan een andere uitgang en kunnen zo in grote aantallen binnen terechtkomen. Maak ook geen bekleding of isolatie los om het nest te zoeken.

Ligt het nest ver van deuren, ramen en looproutes, dan kan het vaak blijven tot de kolonie in het najaar vanzelf sterft. Zit het nest op een plek waar het echt hindert, dan kan een wespenconsulent meekijken naar een oplossing zonder bestrijding. Wespenbestrijding is geen kernspecialisme van BVD; reguliere meldingen nemen we alleen lokaal en afhankelijk van de situatie aan.

Bekijk de lokale wespenroute