Veldmuizen in gazon, tuin of schuur: herkennen en beperken

De veldmuis leeft in kort gras en bermen en laat open gaten met paadjes achter. In sommige jaren zijn er veel meer dan anders.

Bureau voor Dierplagen

Redactie

Veldmuizen in gazon, tuin of schuur: herkennen en beperken

De veldmuis (Microtus arvalis) komt volgens het KAD in heel Nederland voor, vooral in weilanden en graslanden. Anders dan de huismuis leeft hij buiten, in een zelf gegraven gangenstelsel. In de winter kan hij wel schade geven in schuren, bijvoorbeeld bij opgeslagen bieten of aardappelen. Deze pagina helpt u de veldmuis te herkennen en te bepalen wat u rond huis, tuin en schuur kunt doen.

Hoe herkent u een veldmuis?

Een veldmuis is gedrongen, met een stompe snuit en kleine ogen en oren die in de vacht verdwijnen. Het lichaam is 9 tot 13 centimeter lang, de staart maar 2,5 tot 4,5 centimeter: ongeveer een derde van de lichaamslengte. De rug is geelbruin tot bruingrijs, de buik lichter. Volgens de Zoogdiervereniging weegt hij 14 tot 45 gram.

Die korte staart is het beste verschil met een huismuis of bosmuis, waarvan de staart ongeveer even lang is als het lichaam. Een veldmuis klimt en springt bovendien zelden, terwijl een huismuis goed klimt.

Bekijk de veldmuis bij de Zoogdiervereniging

Welke sporen laat een veldmuis achter?

Veldmuizen graven gangen dicht onder het maaiveld, soms tot 50 of 60 centimeter diep. De ingangen liggen open en bovengronds en zijn met platgelopen paadjes verbonden met plekken waar ze eten. Verse gangen herkent u aan hoopjes losse aarde voor de ingang. Een gang is ongeveer 3,5 centimeter breed.

Verder ziet u volgens het KAD knaagschade aan de bast onderaan jonge bomen en groenige keutels van 4 tot 8 millimeter bij holen en eetplekken. Molshopen zijn iets anders: een mol werpt hopen aarde op zonder open ingang.

Waarom zijn er in sommige jaren zoveel?

Een vrouwtje krijgt na drie weken dracht gemiddeld 5 tot 6 jongen, en dat vaak vijf tot zes keer per jaar. De jongen zijn na ongeveer 25 dagen geslachtsrijp. Daardoor kan een populatie in drie tot zes jaar sterk groeien. Volgens het KAD stort zo'n piek daarna plotseling in door massale sterfte, waarna de cyclus opnieuw begint.

Zo'n 'veldmuizenjaar' geeft vooral in landbouw en boomgaarden veel schade. In een tuin merkt u het aan meer gaten en paadjes in het gazon en aan knaagschade aan planten en jonge bomen.

Welke schade kan een veldmuis geven?

Buiten gaat het om ondermijnd gras, aangevreten wortels en knollen en knaagschade aan schors. Veldmuizen eten graan, bollen, aardappelen, kool, wortels en in de winter ook schors van jonge bomen. In schuren kunnen ze opgeslagen gewassen aantasten.

Het KAD noemt ook dat veldmuizen modderkoorts (leptospirose) kunnen overbrengen, via beten of contact met urine. Draag daarom handschoenen als u een dode muis, nest of keutels opruimt, en was daarna uw handen.

Bekijk de uitleg van het KAD

Wat kunt u in tuin en omgeving doen?

Het KAD adviseert om de omgeving minder geschikt te maken: houd het gras kort en egaal, houd slootkanten schoon en begroeiing kort, en ruim valfruit en snoeihout op. Lange ruigte en rommel geven veldmuizen dekking en voedsel.

Bij een schuur helpt het om openingen aan de onderkant te verkleinen tot maximaal 0,5 centimeter en opgeslagen gewassen of voer af te sluiten. Een veldmuis in de tuin betekent niet dat er ook muizen in huis zijn; binnen gaat het meestal om de huismuis.

Vergelijk met de huismuis

Welke regels gelden?

Het KAD vermeldt dat veldmuizen, anders dan huismuizen, beschermde diersoorten zijn. Volgens het KAD is het vangen of doden van veldmuizen en het beschadigen van hun vaste rust- of voortplantingsplaatsen niet verboden wanneer de dieren zich in of op gebouwen of de bijbehorende erven bevinden. Buiten die situatie gelden andere regels; controleer die bij twijfel bij uw provincie.

Het KAD beschrijft klapvallen met een stukje wortel bij de holingang, afgedekt met bijvoorbeeld een omgekeerd fruitkistje zodat andere dieren er niet bij kunnen. Reguliere bestrijding is geen kernspecialisme van BVD; we nemen die alleen lokaal en afhankelijk van de situatie aan.

Bekijk de lokale muizenroute