Spitsmuis in huis: herkennen en onderscheiden van een muis

De spitsmuis lijkt op een muis, maar is een insecteneter. In huis gaat het bijna altijd om de huisspitsmuis, en die vraagt vooral wering.

Bureau voor Dierplagen

Redactie

Spitsmuis in huis: herkennen en onderscheiden van een muis

Spitsmuizen lijken op muizen, maar zijn geen knaagdieren. Ze eten vooral insecten, larven, wormen en andere kleine dieren. Volgens het KAD komen in Nederland vijf soorten voor. Vindt u een spitsmuis in een gebouw, dan is het vrijwel altijd een huisspitsmuis. Het onderscheid met een huismuis is nuttig, omdat de aanpak anders is.

Hoe herkent u een spitsmuis?

Het duidelijkste kenmerk is de kop. De snuit is lang, spits en beweeglijk en steekt ver voor de tanden uit. De ogen zijn klein. Het lichaam is 5 tot 9 centimeter lang, de staart korter dan het lichaam. De vacht is kort en glanzend, rossig grijs tot grijsbruin op de rug en lichter aan de buik.

Bij de huisspitsmuis steken de oren duidelijk buiten de vacht en zijn de tanden helemaal wit. Op de staart staan tussen de korte haren ook losse, lange witte haren. Een huismuis heeft een stompere snuit, grotere ogen en een langere staart, ongeveer zo lang als het lichaam.

Bekijk de huisspitsmuis bij de Zoogdiervereniging

Welke spitsmuizen komen in Nederland voor?

Het KAD noemt de bosspitsmuis, dwergspitsmuis, waterspitsmuis, veldspitsmuis en huisspitsmuis. De huisspitsmuis komt het meest voor. De soorten lijken sterk op elkaar; details als tandkleur, oren en de overgang tussen rug- en buikkleur geven de doorslag. Op een foto van een levend dier zijn die niet altijd te zien.

Voor een melding in huis is die precisie meestal niet nodig. Belangrijker is dat u vaststelt of het een spitsmuis of een knaagdier is, en waar het dier naar binnen komt.

Hoe leeft een spitsmuis?

Spitsmuizen zijn vlug en beweeglijk. Ze zijn vooral 's nachts actief, maar soms ook overdag, en maken een zacht piepend of tjilpend geluid. Ze leven in ruige begroeiing, tuinen, bosranden, bouwafval en puin, en gebruiken ook mollengangen en muizenholen. De huisspitsmuis leeft het hele jaar door ook in gebouwen.

Volgens het KAD eet een spitsmuis dagelijks ongeveer de helft van zijn eigen gewicht en kan hij niet lang zonder voedsel. Buiten ruimen spitsmuizen veel insecten op en zijn ze zelf voedsel voor uilen zoals de kerkuil en ransuil.

Welke sporen wijzen op een spitsmuis?

De keutels zijn 4 tot 10 millimeter lang en 3 tot 4 millimeter dik, vaak aan elkaar geplakt in klontjes. Ze zijn donkerbruin tot zwart, onregelmatig van vorm en bevatten zand en glinsterende resten van insectenpantsers. Dat laatste is een goed verschil met muizenkeutels, die op droge hagelslag lijken.

Pootafdrukken zijn vaak onduidelijk. Bij spitsmuizen laten de voorpoten vijf tenen zien, bij muizen vier. Leg keutels vast met een foto en een maatverwijzing voordat u schoonmaakt.

Vergelijk met huismuiskeutels

Welke hinder geeft een spitsmuis in huis?

Het KAD noemt als hinder vooral geur, vervuiling door urine en uitwerpselen en geluid boven plafonds. Mannetjes hebben geurklieren op de flanken, waardoor ruimtes een muskusachtige lucht kunnen krijgen. Knaagschade aan kabels, zoals bij huismuizen, hoort niet in dat rijtje.

Een losse spitsmuis in een schuur of kruipruimte is daarom iets anders dan een muizenplaag in de keuken. Kijk vooral hoe het dier binnenkomt en of het terugkomt.

Hoe houdt u spitsmuizen buiten?

Het KAD adviseert wering: maak (ventilatie)openingen in buitenmuren muisdicht, dus smaller dan 0,5 centimeter, met muizenroosters of bijenbekjes. Controleer ook leidingdoorvoeren, afvoeren en kieren bij deuren. Houd daarbij rekening met ventilatie.

Ruim bouwafval, puin en rommel tegen de gevel op, zodat er minder beschutting vlak bij de woning is. Twijfelt u of het om een spitsmuis of een muis gaat, stuur dan eerst een foto. Reguliere bestrijding is geen kernspecialisme van BVD; we nemen die alleen lokaal en afhankelijk van de situatie aan.

Bekijk de lokale muizenroute