Kennisbank Eikenprocessierups: nest herkennen, brandharen en waar u meldt
Rupsen herkennen · 30 september 2026 · 2 min
Eikenprocessierups: nest herkennen, brandharen en waar u meldt
De rupsen zijn tussen half mei en half juli actief, maar hun brandharen blijven jaren actief. Houd afstand en meld een nest in een gemeenteboom bij de gemeente.
Bureau voor Dierplagen
Redactie
De eikenprocessierups is de rups van een nachtvlinder en komt volgens het RIVM in vrijwel heel Nederland voor op eikenbomen. De rupsen gaan 's nachts in groepen, in processie, op zoek naar eikenbladeren. Overlast ontstaat door hun brandharen. Deze pagina helpt u een nest te herkennen, veilig afstand te houden en de juiste meldroute te kiezen.
Hoe herkent u een nest?
Een nest is een grijswit, dicht spinsel op de stam van een eik of in de eerste oksels van de takken, zoals op de foto. Het Kennisplatform Processierups beschrijft dat zulke nesten vol vervellingshuidjes en brandharen zitten. Onder en rond het nest kunnen sporen van spinsel en uitwerpselen langs de bast lopen.
Een spinsel in een andere boom of struik is niet automatisch een eikenprocessierups. In duindoorn of meidoorn kan het bijvoorbeeld om een bastaardsatijnrups gaan. Maak een foto op afstand en noteer de boomsoort en de plek.
Vergelijk met de bastaardsatijnrupsWanneer zijn brandharen een risico?
Volgens GGD Leefomgeving zijn de rupsen tussen half mei en half juli actief; daarna verpoppen ze tot vlinders. Het Kennisplatform Processierups meldt dat de rupsen vanaf de derde vervelling brandharen ontwikkelen. Eén rups heeft volgens GGD Leefomgeving wel 700.000 brandharen, zo klein dat u ze niet ziet.
Na de rupsentijd blijven veel brandharen in de nesten achter. Het Kennisplatform noemt een activiteit van 6 tot 8 jaar, ook als de haren in de grond terechtkomen. Een goed verankerd nest kan bovendien jaren aan een boom blijven hangen.
Lees over preventie vóór het seizoenWelke klachten kunnen brandharen geven?
Het RIVM noemt jeuk, huiduitslag en irritatie aan de ogen of luchtwegen na contact met de brandharen. GGD Leefomgeving adviseert kleding met brandharen uit te trekken, de huid met tape af te plakken en daarna met lauw water te spoelen, en kleding het liefst op 60 graden te wassen.
Volg bij klachten de actuele aanwijzingen van Thuisarts en neem contact op met uw huisarts als klachten aanhouden of als u oogklachten houdt. Bij dikker wordende oogleden, lippen of tong is directe medische hulp nodig. Deze pagina stelt geen medische diagnose.
Lees de stappen bij ThuisartsHoe voorkomt u contact?
GGD Leefomgeving adviseert uit de buurt te blijven van bomen met nesten, een lange broek en lange mouwen te dragen en uw ogen met een zonnebril te beschermen. Leer kinderen rupsen en nesten niet aan te raken en zorg dat huisdieren er niet mee in contact komen. Sluit de ramen als de wind richting het huis staat.
Ga niet schudden, snoeien, maaien of blazen onder een boom met nesten. Daarmee verspreidt u brandharen in de omgeving.
Waar meldt u een nest?
Zit het nest in een boom van de gemeente, meld het dan bij de gemeente. Volgens het Kennisplatform Processierups beslist de eigenaar van de boom of en hoe de overlast wordt aangepakt; in de meeste gevallen is dat de gemeente.
Staat de boom op uw eigen terrein, dan bent u volgens GGD Leefomgeving zelf verantwoordelijk. De GGD raadt aan een hovenier of boomverzorger te vragen. Haal nesten nooit zelf weg: de kans op klachten is groot. BVD verwijdert geen eikenprocessierupsnesten. We publiceren deze informatie om een vondst te herkennen en onveilig zelf ingrijpen te voorkomen.