Steenmarter en de wet: welke natuurwetgeving geldt in en rond de woning?

Een steenmarter op zolder of in de spouwmuur roept meteen een praktische vraag op: wat mag u eigenlijk zelf doen? In onze dagelijkse praktijk merken we dat veel mensen niet weten dat de steenmarter een beschermd dier is, en per ongeluk de wet overtreden. Op deze pagina leest u precies welke natuurwetgeving geldt, wat de zorgplicht van u vraagt en waar de grens ligt tussen toegestaan afschrikken en strafbaar verstoren.

Onder welke wet valt de steenmarter in 2026?

Sinds 1 januari 2024 is de natuurwetgeving in Nederland ondergebracht in de Omgevingswet. Die wet verving in één keer tientallen oudere wetten, waaronder de bekende Wet natuurbescherming. Voor de steenmarter (Martes foina) verandert de bescherming inhoudelijk nauwelijks: het dier blijft een nationaal beschermde inheemse diersoort. De regels vallen nu onder wat de wet een "flora- en fauna-activiteit" noemt.

Het uitgangspunt van de wet is "nee, tenzij". Handelingen die een beschermd dier schaden zijn in principe verboden, tenzij er een uitzondering, vrijstelling of ontheffing voor is verleend. Dat is belangrijk om te begrijpen: de wet gaat er standaard van uit dat u het dier met rust laat, en niet andersom.

De zorgplicht: wat vraagt de wet concreet van u?

Voor alle in het wild levende dieren en planten geldt een algemene zorgplicht. Kort gezegd: u moet nadelige gevolgen voor dieren en hun directe leefomgeving zoveel mogelijk voorkomen of beperken. Vermoedt u dat een ingreep schadelijk kan zijn, dan wordt van u verwacht dat u eerst nadenkt en zorgvuldig handelt. In de praktijk komt dat neer op vijf stappen:

1. Inventariseer welke dieren aanwezig zijn en waar ze zich ophouden.
2. Ga na welke effecten uw geplande ingreep op het dier heeft.
3. Bepaal de risico’s, zeker in de kwetsbare kraamperiode.
4. Tref preventieve maatregelen om schade te voorkomen (bijvoorbeeld eerst controleren of het dier buiten is).
5. Voer zo nodig herstelmaatregelen uit als er toch schade dreigt.

Wat is verboden en wat mag wél?

Onderstaande tabel maakt in één oogopslag duidelijk waar de grens ligt.

Waarom dit onderscheid ertoe doet

Wie de verboden overtreedt, riskeert hoge boetes: overtredingen worden vervolgd via de Wet op de economische delicten. Maar er speelt ook iets praktisch. Een steenmarter die niet correct wordt buitengesloten, keert vrijwel altijd terug. Werken volgens de wet valt daardoor samen met werken volgens de ecologie: alleen een aanpak die het dier respecteert én het gebouw écht afsluit, lost de overlast blijvend op.

Wanneer heeft u een professional nodig?

U mag veel zelf, maar de grens tussen "toegestaan afschrikken" en "strafbaar verontrusten" is subtiel, en in de kraamtijd (maart t/m juli) ligt die grens nog strenger. Twijfelt u, of zit het dier op een lastig bereikbare plek, dan is het verstandig een gecertificeerd plaagdierbeheerser in te schakelen. Die kent de actuele regels, werkt met goedgekeurde methoden en voorkomt dat u onbedoeld de wet overtreedt.