Europese hoornaar herkennen en rustig omgaan met een nest

De Europese hoornaar is de grootste sociale wesp van Nederland. Zij komt zelden op zoet af en verdedigt vooral haar nest.

Bureau voor Dierplagen

Redactie

De Europese hoornaar (Vespa crabro) is een inheemse wesp die veel groter is dan de gewone en de Duitse wesp. Door haar formaat en luide gezoem schrikken mensen er snel van. Hoornaars zoeken mensen echter zelden op; zij komen niet af op limonade of gebak. Een waarneming is dus geen reden om in te grijpen. Een nest dicht bij een deur of looproute vraagt wel een rustige afweging.

Hoe herkent u een Europese hoornaar?

Werksters zijn ongeveer 18 tot 27 millimeter lang, koninginnen 25 tot 35 millimeter. De kop is naar verhouding groot en geel met oranje tot roodbruin. Het borststuk is roodbruin en zwart, en ook het eerste deel van het achterlijf is roodbruin. Daarna volgen gele banden met zwarte tekening. De vleugels zijn licht bruinrood getint.

Let ook op de poten: die zijn bij de Europese hoornaar roodbruin. Een hoornaar die grotendeels donker is, met één oranje band op het achterlijf en gele uiteinden aan de poten, is mogelijk een geelpoothoornaar.

Vergelijk met de geelpoothoornaar

Europese hoornaar of geelpoothoornaar?

De geelpoothoornaar, eerder Aziatische hoornaar genoemd, is een exoot. Zij is iets kleiner, heeft een zwart borststuk en meer zwart op het achterlijf. De NVWA vraagt om verdachte waarnemingen van die soort met een scherpe foto te melden. Die meldroute geldt niet voor de inheemse Europese hoornaar.

Twijfelt u? Maak vanaf veilige afstand een foto van boven of opzij en noteer de plek. Vang het dier niet en volg het niet naar een nest.

Bekijk de NVWA-uitleg over de geelpoothoornaar

Waar bouwen hoornaars hun nest?

Een overwinterde koningin begint rond mei aan een klein basisnest met één raat. Zodra de eerste werksters er zijn, meestal eind juni, bouwen zij het eigenlijke nest. Dat zit boven de grond op een droge, donkere en beschutte plek: een holle boom, vogelnestkast, schuur, zolder of spouwmuur. Het nest is geelbruin en papierachtig. Een oud nest wordt niet opnieuw gebruikt.

Bij een gebouw ziet u vaak alleen de vliegopening: een kier bij een kozijn, een open stootvoeg of een ventilatierooster. Veel verkeer van grote wespen bij een vogelkast is een ander signaal. Kijk van enkele meters afstand en noteer hoe hoog de opening zit.

Hoe gedraagt een hoornaar zich?

Hoornaars jagen op andere insecten, ook op grote zoals libellen. Die prooien zijn voedsel voor de larven. Volwassen dieren leven zelf vooral van suikerrijk plantensap. Een kolonie telt meestal honderden dieren, veel minder dan de duizenden van een groot nest van de gewone wesp.

Volgens het KAD vliegen hoornaars ook bij regen en zelfs 's nachts uit. Ziet u 's avonds een hoornaar bij een open, verlicht raam, doe dan het raam dicht of de lamp uit. Het dier zoekt niet naar u.

Wanneer is een nest een probleem?

Hoornaars worden vooral defensief als iemand dicht bij het nest komt. Werksters vliegen dan luid zoemend om de indringer heen, en de kans op een steek neemt toe. Neem dat gezoem serieus en loop rustig weg. Op enkele meters afstand van het nest is de kans op verdedigingsgedrag volgens het KAD klein.

Ligt het nest in een boom of nestkast verderop in de tuin, dan hoeft het meestal niet weg. De laatste werksters sterven in oktober en november. Zit het naast een voordeur, in een drukke doorgang of bij een raam dat open moet, dan is een andere afweging nodig. Een steek is gevaarlijk bij een allergie of bij een steek in de mond; zoek dan direct medische hulp.

Wat kunt u nu doen?

Stop de vliegopening niet dicht. De dieren zoeken dan een andere uitweg, mogelijk naar binnen. Een hor houdt hoornaars buiten bij ramen die 's avonds openstaan. Open stootvoegen en kieren kunt u buiten het seizoen laten afwerken. Houd daarbij rekening met ventilatie en met vleermuizen, die hoger gelegen openingen kunnen gebruiken.

Vraag bij een hinderlijk nest eerst een wespenconsulent of een andere route mogelijk is. Bestrijding hoort bij een bevoegde plaagdierbeheerser. Wespenbestrijding is geen kernspecialisme van BVD; reguliere meldingen nemen we alleen lokaal en afhankelijk van de situatie aan.

Bekijk de lokale wespenroute